Massaontslagen halen het nieuws. Wat het nieuws niet haalt: de vacature voor junior grafisch ontwerper die dit jaar simpelweg niet meer openstaat. De IT-stageplek die niet verlengd wordt. De marketingassistent die niet wordt aangenomen omdat de manager het nu zelf doet — met AI.
Dit is de stille kant van AI's arbeidsmarktimpact. Geen persberichten, geen vakbondsoverleg, geen UWV-procedures. En toch is het meetbaar en alarmerend.
De cijfers: instapvacatures gehalveerd in drie jaar
Intelligence Group, het Nederlandse arbeidsmarktonderzoeksbureau, registreert al jaren het aandeel instapvacatures in de totale vacaturemarkt. De trend is helder: in 2022 was meer dan 20% van alle vacatures een instap- of juniorpositie. In 2025 is dat gedaald naar 10,3% — en naar 9,2% in het tweede kwartaal van 2025.
Dat is geen conjuncturele schommeling. Dit is een structurele halvering over drie jaar, precies de periode waarin generatieve AI mainstream werd.
Waarom juist de instapfuncties het zwaarst worden geraakt
Dit is geen toeval. Instapfuncties zijn per definitie de functies waarbij de vereiste vaardigheden het best door AI zijn te repliceren. Een junior copywriter schrijft standaardteksten. Een IT-starter verwerkt tickets en voert testcases uit. Een marketingassistent verzamelt data en plant social posts. Dit zijn precies de taken waarbij AI inmiddels menselijk prestatieniveau benadert of overtreft.
De economische logica voor een werkgever is hard: een AI-tool kost een fractie van een junior medewerker en is 24/7 beschikbaar. De eerste reactie van managers is niet om bestaande medewerkers te ontslaan — dat is juridisch complex en sociaal kostbaar — maar om nieuwe posities simpelweg niet in te vullen.
"AI helpt ervaren medewerkers en verdringt instapwerkers. De twee werken op fundamenteel andere manieren."
Dallas Federal Reserve, onderzoeksrapport februari 2026
Het is niet alleen een Nederlands fenomeen
In de VS bevestigt kwantitatief onderzoek hetzelfde patroon. Werkgelegenheid in sterk AI-blootgestelde beroepen daalde met 13% voor werknemers van 22 tot 25 jaar tussen eind 2022 en begin 2026. Goldman Sachs registreerde een stijging van de werkloosheid onder 20-30-jarigen in tech-blootgestelde beroepen van circa drie procentpunten in hetzelfde tijdvak.
In Silicon Valley is de uitdrukking "AI-first hiring" inmiddels normaal: bedrijven nemen geen juniors meer aan als AI de taak kan uitvoeren. De vacature bestaat niet meer — het is geen ontslag, het is preventief niet-aannemen.
van entry-level kantoorwerk kan verdwijnen binnen vijf jaar
Dario Amodei, CEO Anthropic · februari 2026
Wat dit betekent voor de carrièreladder
De verdwijning van instapfuncties heeft een fundamenteel probleem: hoe leert de volgende generatie professionals hun vak? Een senior accountant heeft ooit als junior facturen geverifieerd. Een chief marketing officer begon ooit met het plannen van social posts. De instapfunctie was niet alleen een baan — het was een leertraject.
Als die functies verdwijnen, wordt de weg naar senior-niveau functies een ladder waarvan de onderste sporten zijn weggezaagd. Bedrijven die nu snel snijden in juniorposities, lopen het risico over vijf jaar een ernstig tekort aan midlevel-medewerkers te hebben — precies de groep die te complex voor AI is en die ervaring had moeten opbouwen.
Wat ondernemers nu concreet kunnen doen
Voor MKB-ondernemers in Nederland zijn er twee tegengestelde risico's. Het eerste is te laat meebewegen: concurrenten die AI wél inzetten produceren sneller en goedkoper. Het tweede is te snel snijden: de kennisopbouw en het menselijk oordeel die alleen groeien met ervaring, verdwijnen dan uit uw organisatie.
- Inventariseer welke juniorstaken in uw bedrijf al gedeeltelijk door AI worden uitgevoerd — of uitgevoerd kúnnen worden zonder kwaliteitsverlies
- Onderscheid routinetaken van leertaken: de factuurverwerking is routinewerk; het klantgesprek voeren, een offerte beoordelen of een probleemoplossing uitleggen is leertaak
- Herdefinieer instapfuncties in plaats van ze te elimineren: wat vroeger drie taken had, kan er nu tien hebben — waarvan acht nieuwe
- Investeer in omscholing van huidige medewerkers naar AI-ondersteunde rollen, ook op junior niveau
Veelgestelde vragen
Weet u welke functies in uw bedrijf kwetsbaar zijn?
Een AI-scan brengt in kaart waar uw organisatie risico loopt én waar kansen liggen — ook voor uw medewerkers.
Of stuur direct een appje
